Nog dit jaar wordt begonnen met hoofdhuidkoeling in het Zaans Medisch Centrum.
DOOR HAN LIESHOUT
'ZAANDAM - Haarverlies is een van de meest ingrijpende bijverschijnselen van chemotherapie. Door de hoofdhuid te koelen tijdens de behandeling kan bij bepaalde chemotherapie de haaruitval verminderd of zelfs vermeden worden. Op de dagbehandeling oncologie van het Zaans Medisch Centrum (ZMC) zal nog dit jaar worden begonnen met hoofdhuidkoeling.
Het is een oude techniek, zegt internist-oncoloog Aart van Bochove. "Twintig jaar geleden waren al de eerste pogingen om door middel van de hoofdhuid te koelen haaruitval tegen te gaan. Er waren verschillende apparaten op de markt, de resultaten waren heel wisselend. Wij hebben eerst gewacht op betere resultaten, en een goed deugdelijk onderzoek naar de werking van de apparatuur. Het is nu tijd om in te stappen. Omdat de resultaten beter zijn."
Roparun
Met dank aan de stichting Raparun, die de kosten van het apparaat (15.000 euro) voor haar rekening nam. De patiënten vroegen er ook om, zeggen de oncologieverpleegkundigen Marianne de Waard en Monique Termeulen.
"De patiënten moeten er echter geen wonderen van verwachten", tempert Bochove te grote verwachtingen. "Er blijft een grote kans dat het haar evengoed uitvalt, je kunt de teleurstelling niet altijd voorkomen. De afdeling geeft echter een goed signaal af door de behandeling aan te bieden. Dat ze er alles aan doen om nare bijwerkingen te voorkomen."
Koeling van de hoofdhuid moet een van de meest belastende bijwerkingen voorkomen. Koeling leidt tot bloedvatvernauwing in de hoofdhuid waardoor de medicijnen voor de behandeling tegen kanker de haarwortel moeilijker bereiken. Bovendien wordt door de koeling de celstofwisseling trager waardoor er minder beschadiging van de haarwortel door de gebruikte medicijnen optreedt. Het succespercentage van de koeling varieert van patiënt tot patiënt en is onder andere afhankelijk van de soort chemotherapie.
Er kunnen op de dagbehandeling maximaal twee patiënten per dag gebruik maken van de hoofdhuidkoeling. De koelkap wordt ongeveer 20 tot 30 minuten voor aanvang van de chemotherapie op het hoofd geplaatst. Door de koelkap stroomt een koude koelstof, die door een aan de kap verbonden koelapparaat constant op temperatuur blijft. De kap moet voor, tijdens en na de behandeling worden gedragen. De duur van het nakoelen hangt af van de soort chemokuur en varieert van 1- tot 2,5 uur.
De tevredenheid,van de patiënten over de dagbehandeling zal alleen maar toenemen door de extra faciliteit, verwachten specialist en verpleegkundigen. "We scoren nu al goed, blijkt uit het meest recente onderzoek. Het streven is uiteraard mensen goede zorg te bieden, dat de faciliteiten goed zijn. Deze ziekte geeft al genoeg narigheid. We horen graag, hier wordt goed voor ons gezorgd. En dat gebeurt, blijkt uit het onderzoek. We scoren een dikke acht:"
Scoren willen de ziekenhuizen ook met de nazorg. Het ZMC werkt hierbij samen met het Waterlandziekenhuis (WLZ) en Evean Zorg. "De afgelopen jaren constateerden we regelmatig dat onze patiënten na hun behandeling moeite hebben om hun leven weer op te pakken. Dat is ook niet eenvoudig. Tijdens de behandeling heeft iedereen nog wel begrip, maar als men 'genezen' is verklaard, wordt pas echt duidelijk dat het leven er opeens toch anders uitziet. Alles is anders geworden en dat erkennen is niet eenvoudig", zegt Monique Termeulen.
Terminale fase
Conny Molenkamp, verpleegkundig specialist bij Evean Zorg. "Tot enkele jaren geleden was deze ex-patiënt vooral aangewezen op de eigen huisarts. Het ziekenhuis of de thuiszorg werd vaak pas weer ingeschakeld in de terminale fase. Er zijn wel allerlei nazorgmogelijkheden, maar deze waren versnipperd, lastig te vinden en werkten beperkt samen."
In 2004 is daarom gezamenlijk begonnen met het project 'Nazorg een voorzorg. 'Omdat Evean als werkgebieden Zaanstreek en Waterland heeft, was het haast logisch om dit project samen met ZMC en WLZ op te pakken. Doel van het project is om gestructureerde, professionele verpleegkundige zorg of hulp te bieden na het beëindigen van de behandeling van oncologische patiënten.
Hiermee kunnen lichamelijke, psychische en sociale problemen verminderen of voorkomen worden.
Aandacht
De nazorg Van oncologisch patiënten krijgt steeds meer aandacht. Ook van de overheid en medici. "Door de medische ontwikkelingen leven mensen steeds langer na de behandeling van kanker, dus nazorg wordt ook steeds belangrijker. Onze belangrijkste uitdaging was om de bewustwording van het belang van nazorg bij alle betrokkenen te vergroten. Onder andere bij nieuwe verpleegkundigen. Zo werken we nog aan het structureel opnemen van nazorg als standaard onderdeel van het verpleegproces.
De volgende stap is om dit project verder op te bouwen en wellicht onderdeel uit te laten maken van het grotere project Esperanz, het oncologisch samenwerkingsproject tussen het Waterlandziekenhuis, Zaans Medisch Centrum en Westfries Gasthuis.
Bron: Noord Hollands Dagblad, 25 oktober 2008